Karusi : ishure ntirikwiye kwitiranwa n’iyakiriro ry’abavyeyi

Mu gihe ishirahamwe Cordaid, mu mugambi waryo « Menyumenyeshe », ririko rirarangiza ikiringo caryo mu ntara ryahora rikoreramwo, ryaratunganije isekeza ryo guhimiriza no guhanura urwaruka, cane cane abigeme ku civugo : « Ikibanza c’umwigeme ntikiri mw’iyakiriro ry’abavyeyi kiri kw’ishure. »

Kw’igenekerezo rya 12 Munyonyo, iryo sekeza ryariko ribera mu ntara ya Karusi, neza na neza mu nyubakwa z’ishure ryigisha ivy’uburimyi n’ubworozi ITABU. Abajejwe intwaro, indero , urwaruka rw’abanyeshure baserukiye abandi rwavuye mu makomine 7 y’intara ya Karusi bose bari bakoranye kubw’iryo sekeza riharanira amagara meza ku rwaruka rifatiye kw’irondoka rijanye n’amagara meza …

Iyo migwi y’abanyeshure yose yari yaserukanye indirimbo n’ivyese vyatunganijwe mu ntumbero yo kwerekana ibituma ahanini urwaruka ruhendwa rukabihahamukira bwaca hakaba ukwicuza. Bimwe muri vyo : kwirukira ibihendamaso, ukutabumbwa n’ivyo bafise, agakuku k’abagenzi babi n’ibindi. Ingaruka : inda z’indaro, ukwiyahura, guhitanwa n’inda, ingwara zandukira ziciye mu bihimba vy’irondoka, guturatuzwa n’abavyeyi, kwirukanwa kw’ishure n’ibindi.

Urugamba ntirurarangira …

Nk’uko vyashikirijwe na Benjamin Nduwumuremyi, Umukenguzabikorwa mu mugambi Menyumenyeshe muri Cordaid, kuva mu 2009-2012, abigeme 4.687 ni bo batwaye inda z’ishushu baraheza baheba amashure. Mu mwaka wa 2018-2019, abigeme 1.268 biga mu mashure shingiro n’inyuma yayo ni bo batwariye inda ku ntebe y’ishure [Tubisanga mubiharuro bitangwa n’ubushikiranganji bw’indero n’ubushakashatsi kuvyigwa vyakozwe]. Yagize ati : « Ivyo bitigiri ntawe bitotera ubwoba ari umurongozi, canke umuvyeyi uwo ari we wese ndetse n’urwaruka nyene. Ni co gituma bikwiye ko duhaguruka twese tugahanura urwaruka rwacu. »

Ariko rero naho impinga ikiri ndende, biragaragara ko ihimiriza ryabaye mu rwaruka mu myaka ine iheze kugira rumenye ingaruka mbi zo gutwara inda z’ishushu rwongere ruzirinde ryagize akamaro kadasanzwe. Cordaid ikipfuza ko ata mw’igeme n’umwe yosubira gutwara inda z’indaro ataraheza amashure ndetse atarubaka urwiwe.

Intahe ya Pascal kuri uwo munsi

Pascal Ndayikengurukiye ni umuyobozi w’ishure shingiro ry’i Masabo. Uwo, ashinga intahe y’akunguko umugambi Menyumenyeshe wazanye mu mashure. Agira ati : « Uwo mugambi washitse i Masabo abana b’abigeme basamazwa n’ibihendamaso vyinshi bigatuma biyicira amahangiro yabo, amashure bakayiga nk’abatayanezwe eka mbere n’amanota bakaronka mabi cane. Uno munsi abana bo mu mwaka w’icenda batora ca kibazo co kuja kwiga mu mashure y’inyuma y’ishure shingiro ku bice 100%(…) »

Pascal amenyesha kandi ko hamwe n’inyigisho zerekeye ingendo rusangi y’ishure (Approche Globale de l’Ecole), bigishijwe ingene bokwitunganiriza neza ishure ata n’umwe akumiriwe ku buryo kiba ikibanza ciza, gitekanye kandi gituma inyigisho zishobora gutangwa neza. Ivyo bikaba vyatumye ishure nshingiro ry’i Masabo riba ishure ryikwije : « Utuzu twa surwumwe tutari twugaye twarashizweko imyango, turatandukanya imyango w’abigeme n’’iy’abahungu turanayugara ku buryo umwana ariyo yumva atekaniwe. Twarubatse ibibuga vy’umupira w’amaboko, turashiraho amazi, eka n’uruzitiro. »

Mwomenya ko amashure 64 ku rwego rw’intara 8 ari yo yaronkejwe inyigisho nshasha zituma bifatira ibintu mu minwe ata n’umwe akumiriwe. Mu ntara ya Karusi, amashure 8 akaba yaramaze kubifata mu minwe ndetse bakaba bararonkejwe n’ibindi bikoresho mfashanyigisho. Abanyeshure 12.134 mu ntara ya Karusi bakaba ari bo baronkejwe inyigisho mu myaka hafi 5 uwo mugambi umaze ufatiye kunyigisho zitangwa ku mashure mu gitabo «Isi itangurana na jewe ».