
Uburyo Reta y’Uburundi itegekanya kuzokoresha mu mwaka wa 2020-2021 buheruka kwemezwa n’inama nshingamateka ku bice 100% : igihengeri c’imiriyaridi 153,2 Fbu ni co kiri mu gateganyo k’ayazokoreshwa, yose hamwe amafaranga Reta izokoresha akaba arenga ibice 10,8 % ufatiye ku yazokwinjira …
Ugereranije n’amafaranga yari yategekanijwe mu mwaka wa 2019-2020, integuro y’amafarnga y’umwaka wa 2020-2021, azotuma haba iyongerekana ry’ubutunzi ku rugero rwa 4,3%. Imiriyaridi ziharurirwa mu 95,7 Fbu ni yo mafaranga yiyongereye mu nteguro ya 2020-2021 ugereranije n’ayo Reta yari yarategekanije mu mwaka wa 2019-2020 (yavuye ku miriyaridi 1327,08 aja ku 1422,81. Ni ukuvuga ko yaduze ku rugero rw’ibice 7,21%).
Dufatiye ku mafaranga Reta yari yategekanije kuzosohora mu 2019-2020, dusanga hongeweko ayababa imiriyaridi 59,6 Fbu mu yagiye kuzokora mu 2020-2021 (yavuye ku miriyaridi 1516,4 Fbu aja ku 1576,03 Fbu. Ni ukuvuga ko yiyongereye gushika ku bice 3,9%.)
Igihengeri c’uburyo butegekanywa gukoreshwa caciye kigabanuka : cavuye ku miriyari 189,3 Fbu (3,02%, PIB) mu 2019/2020 gikorokera ku miriyaridi 153,2 Fbu (2,17% du PIB) mu ntegekanyo ya 2020/2021. Ahanini amafaranga Reta itegekanya kugoresha akaba azoshirwa nko mu mishahara y’abakozi (imiriyaridi 465,4 Fbu kuri imiriyaridi 946,5 Fbu).
Ku rundi ruhande, iyo poritike yo kuzirikana igihengeri kiri mu buryo bwategekanirijwe umwakawa 2020-2021 izotuma amadeni igihugu cahora cinjiramwo agabanuka : azova ku miriyaridi 175,0 Fbu (2,7% ya PIB) mu 2019/2020 akorokere ku miriyaridi 138,9 Fbu (1,97% ya PIB) mu 2020/2021.
Uburyo Reta yategekanije buzotangwa ku bisata nyamukuru nk’uko biri mu mugambi w’iterambere mu gihugu « PND 2018-2027 »
Ku wa 21 Ndamukiza 2020, umushikiranganji w’ikigega ca Reta Dr Domitien Ndihokubwayo, yari yatumiwe mu ngoro y’inama nshingamateka. Mu vyo yasiguye bijanye n’itegeko rigenga amafaranga azokoreshwa yamenyesheje ko ku bijanye n’ishirwa mu ngiro ry’amafaranga yategekanijwe mu 2020-2021, hazoguma hashirwa imbere ndetse hanisungwe Ibisata nyamukuru nk’uko biri mu mugambi w’iterambere mu gihugu « PND 2018-2027 ».
Mu ntumbero yo kuzamura ubutunzi, hari amafaranga azohora ashirwa mu bisata vya Reta biza imbere y’ibindi. Ivyo bisata ni ibiduza ubutunzi bw’igihugu nk’uburimyi (imiriyaridi 107,5 Fbu), ubutare n’amasoko ntanganguvu (imiriyaridi 126,8 Fbu), igisata co gutwara abantu n’ibintu (imiriyaridi 64,3 Fbu) ; igisata c’umutekano (imiriyaridi 83,8 Fbu), igisirikare ( imiriyaridi 1291,2 Fbu) ; igisata c’indero (imiriyaridi 321,7 Fbu), amagara y’abantu ( imiriyaridi 223,8) ; …
Hamwe n’ivyo, ubwo buryo bwategekanirijwe kuzokora mu 2020/2021, biboneka ko buzohura n’imyitwarariko ikomeye ya Reta. Aho twovuga nk’ibikorwa vyo gushigikira imigambi y’iterambere y’amakoperative yo ku mitumba (Hazokoreshwa imiriyaridi 87,8 Fbu), gukurikirana poritike yo gutanga uturusho mu gisata c’ubuvuzi hisunzwe ubukerebutsi n’ubushobozi bw’abakozi (imiriyaridi 26 Fbu), gushira ikirenge ca Reta mu mabanki y’uburimyi n’iy’abakenyezi (imiriyaridi 3 Fbu), umugambi w’iterambere ushobora gutuma hatangwa ubuzi (imiriyaridi 31,4 Fbu), …
Mu ntumbero yo gushira mu ngiro umugambi Tuyage ufashwe mu mugongo na USAID, ikinyamakuru Jimbere cifadikanije n’ishirahamwe Search For Common Ground Burundi mu gikorwa co kwandika inkuru zijanye n’ivy’ubutunzi mu gihugu.




