Mu bona gute hamwe twotereza akajisho ku bifungurwa bitekwa ku mashure y’uburaro, ku mashure y’akarorero, mu bigo vya Kaminuza canke vy’igiporisi n’igisoda?
Biroroha cane kuganira n’umurundi ibijanye n’ibinyobwa anywa, ariko kwubahuka kumubaza ivyo afungura bisa n’ugushira isoni. Ku bijanye n’ivyo abaporisi n’abasoda bafungura, ho ni ibindi. Ntibivugwa.
Imfungurwa z’abajejwe umutekano
« Umuceri n’ibiharaga ku murango, ibiharage n’umuceri mw’ijoro. Iyo ni yo mfunguro ntabanduka ku basoda kuva ku munsi wa mbere bijiriye gushika ku munsi wo gusohoka ikambi. Mu vy’ukuri, ntibishemeye kwama ku mfungurwa imwe, ariko ukwo iminsi ihera ni ko tubimenyera», vyemezwa n’umusirikare amaze igihe kuri iyo mfunguro.
Abasoda bamwebamwe akenshi izo mfungurwa ntizikunda kubagwa neza. Baca bishira mu migwi y’abantu batanu canke batandatu bakariha umukozi kugira iyo imfungurwa zibonetse ace azibarungira amavuta n’igitunguru. Ariko ku baba bari mu mabanga y’akazi, amasaha yo gufungura ashobora gushika atariho bari, ibifungurwa vyabo birabikwa bagashobora kuvyitegurira bo ubwabo.
Amagarama 300 y’umuceri, amagarama 400 y’ibiharage, amagarama 200 y’imboga, amagarama 250 y’inyama zirimwo amagufa, igarama 100 z’umunyu, igarama 150 z’isukari, igarama 150 z’ibiyoba, igarama 300 z’ubushaza, igarama 100 z’umukate,… ivyo ni vyo vyanditse kurutonde rudonda imfungurwa umusoda yandikiwe nkuko bimenyeshwa n’umwe mu basoda batanze inkuru. Ariko wihweje ivyanditswe ku rutonde rw’imfungurwa n’izo bafungura ubu, bisa nk’ibitandukanye.
Imboga z’imashu zasubirijwe n’irengarenga biterera mw’ikambi, na yo inyama z’irimwo amagufa zasubirijwe n’izo mudukopo bahabwa nk’imfashanyo n’igihugu c’Ubushinwa( udukopo tune mu kwezi). Na yo ku bijanye n’icayi n’umukate, haheze imyaka 18 ata n’umwe azi ingene bimeze.
Hoba hari ico uzi ku vyo abaporisi bafungura? Uwo twabajije yemeza ko ifungurwa z’abaporisi zihakwa gusa n’iz’abasoda kiretse hamwehamwe. Agira ati: « ubwiza n’ubwinshi bw’imfungurwa bivana n’ubutore bw’umukuru wabo».
Ku mashure y’uburaro hamwe n’ay’akarorero ho bimeze gute?
Aha imfungurwa zirahindagurika bivanye n’amashure canke bivanye n’uko usanga ari amashure y’abigenga canke aya Reta. Tubanze turabe ibikorwa kw’ishure rimwe muri make y’abigenga afise indaro kandi agaburira abanyeshure bashika 200 riri mu gisagara ca Bujumbura.
Uwujejwe ivy’imfungurwa zo kugaburira abana kw’iryo shuri bitakunze ko rivugwa izina, aratwiganira ivyo bagaburira abanyeshure: kiretse tubahinduriye gusa, nay’ubundi ivyo tubaha n’umukate n’icayi mu gatondo; ibiharage, umuceri, igitoke, ifiriti y’ibijumbu kabiri mu ndwi hamwe n’isosi y’indagara ku murango. Ku mugoroba ni umuceri, ibijumbu n’ibiharage. Ku munsi wa kabiri no ku wa gatanu ku mugoroba, abanyeshure bararonka akaboga gatetse neza ariko hari igihe tubumvisha n’ingene akanyama kameze tukabaha n’icamwa(umuhwi canecane) rimwe mu ndwi. Amafaranga y’amarundi ahuye n’izomfungurwa umunyeshuri yandikiwe ku munsi, ni 5500.
Turigereranije n’ayandi mashure y’uburaro, dusanga kuri iryo shure ry’abigenga ariho bafungura neza cane. Mu mashure y’uburaro ya Reta aho usanga uburyo buharuye, bakurakuranya ubutsima bw’umwumbati, intete z’ibigori, umuceri, ibiharage canke rimwe na rimwe bagafungura ibijumbu iyo ari mu gihe c’iyera ryavyo. Amahirwe yo kuronka agafi, akagetu k’inyama canke umukate mu buriro bw’ayo mashure ya Reta, bisa nk’ibitabaho.
Ariko kw’ishuri ry’akarorero ry’i Musinzira, nk’uko bivugwa n’umwe mu banyeshure biga kuri iryo shuri, Abanyeshure bararonswa ‘ubuyi’ n’ibiharage mu gatondo. kw’ishure ry’uburaro rya Ngagara, abanyeshure uko ari 256 bararonswa umwumwe wese igikombe c’icayi n’isahani y’umuceri mu gatondo. Imfungurwa zo ku mutaga zigizwe: ibijumbu, umuceri, ibiharage, ifiriti y’ibijumbu, ifiriti y’imyumbati. Iryo shuri rirafise imirima yagutse irimwamwo imboga, ibiterwa mbumbarugo be n’ivyamwa abanyeshuri bafungura iyo bihiye. Abarezi b’iryo shuri baguma bacungana n’abanyeshuri bashaka kuja barafungura mukinyegero ibifungurwa bitari ivyo kw’ishuri.
Mu bigo vya Kaminuza y’Uburundi ho vyifashe gute?
Na bo nyene ntibari kure y’imfungurwa z’abasodo, kiretse ko mu bigo vya Kaminuza, za nyama zo mu bikopo zitangwa n’abashinwa zitabashikira. Umunyeshuri afise ikarata yo gufungura, araronka imfungurwa zigizwe n’ibiharage n’umuceri, hari n’igihe ugasanga babashiriyeko igitoke canke ifiriti y’ibiraya bikaranze mu mamesa. Rimwe na rimwe hari igihe basangamwo akababi k’uruboga rw’ishu mu biharage. Nta kanovera ziba zifise. Abafise uko bigenza bahitamwo kuja kwifungurira mu nzu z’uburiro ziri hafi y’ivyo bigo vya Kaminuza y’Uburundi.




