Jimbere

ikirundi French English
INDERO

Ubuhinga bwo kwegeranya imigwi itandukanye ku kibazo c’indero y’urwaruka mu kibano

  • Kw’igenekerezo rya 17 ni rya 18 Ruheshi 2020, i Bugenyuzi mu ntara ya karusi, ishirahamwe Cordaid, ribicishije mu mugambi Menyumenyeshe, ryaratunganije uruganda rwo kwigira hamwe ubuhinga bwo gukurikirana no guteza imbere indero y’urwaruka mu kibano.
  • Ihangiro rikaba ryari kurabira hamwe imigwi itandukanye, ngo ikorere hamwe, ifise n’ihangiro rimwe ryo gutorera umuti w’ ibibazo bihanze urwaruka mu kibano kuvyerekeye irondoka rijanye n’amagara meza.

Imbere y’uko ibikorwa vy’ugurura urwo ruganda rw’inyigisho bitangura, warabona ko abavyitavye babirindiranye igishika. Abavyeyi baganirira mu ruhande rwabo, eka n’urwaruka kwari ukwo. Imitumba 5 igize komine Bugenyuzi ari yo Ruharo, Rwimbago, Mugoboka, Rusasa na Kabwira yose yari yaserukiwe na bamwe mu rwaruka, abavyeyi, abajejwe intwaro, abaserukira amashengero, abaserukira amashure n’abaremeshakiyago.

Imbere y’uko ibikorwa vy’ugurura urwo ruganda rw’inyigisho bitangura, warabona ko abavyitavye babirindiranye igishika. Abavyeyi baganirira mu ruhande rwabo, eka n’urwaruka kwari ukwo. Imitumba 5 iri muyigize komine Bugenyuzi ari yo Ruharo, Rwimbogo, Mugoboka, Rusasa na Kabwira yose yari yaserukiwe na bamwe mu rwaruka, abavyeyi, abajejwe intwaro, abaserukira amashengero, abaserukira amashure  n’ abserukira ivuriro mugenzi w’urwaruka n’abaremeshakiyago.

Benjamin Nduwumuremyi wo muri Cordaid, yariko arakurikirana uko ubikorwa bigenda, yarafashije mu kwegeranya abantu no kubashira mu migwi imbere yuko ibikorwa nyezina bitangura. Abavyeyi abashira mu mugwi umwe barabana n’urwaruka rwari mu rundi ruhande, maze uyo muhuzabikorwa aca aratanguza ikiganiro aho umuntu wese afise ico ashikiriza yahabwa akanya. Abavyeyi ni bo batanguye kuvuga. Muri ico kiganiro cabahuje kwari ukuvuga uko bamwe n’abandi babona ikibazo c’indero y’urwaruka ku bijanye n’ubuzima ndoragitsina.

Umugabo umwe muri abo bavyeyi afise nk’imyaka 60, n’agashavu kenshi ati : « Indero y’abana bacu irasize ubwenge. Ingene biyumvira n’ingene bitegurira kazoza kabo ntibidushimisha namba. Bahurumbira ibintu bahendeshwa n’abifise bakibagira ko ar’ivy’akanya gato. Nta kamere yo kwigumya bafise ». Umupfasoni yari aho yoba ari nko mu myaka 50 na we ati : « Ahubwo ibara ryaraguye. Nta ndero na nke bafise. Impanuro zacu bazifata nk’ibitito. ».

Ruhawe akanya, urwaruka rwemeye ingeso zitabereye abavyeyi baruvugako, ariko rukisigura ruvuga ko biva ku kuba ata biyago biba hagati y’abavyeyi n’abana kandi rutaronka ahantu hemewe kandi hizewe rwohuriramwo atari muhira hotuma rwumva rwisanzuye mu kuvuga akari ku mutima. Emelyne Nshimirimana w’imyaka 20, umukorerabushake mu mugambi Menyumenyeshe agira ati : « Hamwe novuga ko vyoroshe kuyaga n’abavyeyi ibijanye n’ubuzima ndoragitsina noba mbeshe pe. Hariho ugutinyana hagati y’abana n’abavyeyi, kandi ivyo birumvikana ufatiye ku kuntu ikibano cacu kimeze. Imico n’imigenzo ntitworohereza ».

Ku bw’ivyo bibazo vyose vyavuzwe, Nduwumuremyi arahumuriza abari aho. Agira ati : « Tugiye ahamwe, mu minsi mike gusa, ivyo bibazo vyose ntibizoba bikivugwa. Ni ryo hangiro nyamukuru ry’ibikorwa vyacu, kandi ni na yo mvo y’ibi biganiro vyaduhuje. Tuzova aha dutoreye umuti izo ngorane zose zashikirijwe zishingiye ku ndero y’ubuzima ndoragitsina ku rwaruka kandi inyishu zibereye tuzotora tuzozikwiragiza hose kugira dushike ku kibano ciza, gituje kandi cizewe n’abose ».   

Imigwi itandukanye igizwe n’abaserukira abandi

Eric Niyokwizera, umwe mu bari baremesheje ikiyago, akaba anahagarariye umugambi Menyumenyeshe mu ntara ya Karusi na Cankuzo, biciye muri SWAA-Burundi, ikorana na Cordaid muri ako karere, agira ati :« Ko dukoraniye aha twese, turizera neza ko ikibano cacu gishobora kuba ciza mu gihe twese twogira uruhara mu guteza imbere indero y’urwaruka mu kurwigisha inyifato ibereye ku buzima ndoragitsina. Birakwiye ko urwaruka ruronka amakuru y’inyifato afatiye kw’irondoka rijanye n’amagara meza, ivyo na vyo bikazotuma habaho ikibano ciza, gituje kandi cizewe na bose. Kubw’ivyo, imigwi igizwe n’imboneza ishingwa, izoba ijejwe gukurikirana ingene aberwa n’indero y’urwaruka bariko barashira mu ngiro ivyo biyemeje, kuko bafise ihangiro ry’uko uwo mugambi wobandanya mu ntumbero yo gukingira urwaruka ».

Rero, ku rutonde rw’ imigwi yashinzwe urwaruka ruri hagati. Hejuru haza abajejwe intwaro bakorana cane n’abajejwe amasengero, abajejwe amashure, abavyeyi hamwe n’abaremeshakiyago. Abo bose rero bakazokorera hamwe bagengwa n’urutonde rumwe rw’ibikorwa bumvikanyeko mu ntumbero yo gutorera hamwe inyishu y’ibibazo bihanze urwaruka mu kibano  ku bijanye n’ irondoka rijanye n’ amagara meza. 

Mariam Ngezahayo, umuvyeyi akaba n’umwe mu bagize umugwi ukurikirana ibijanye n’indero y’urwaruka ku mutumba avuga ko ubwo buhinga bushasha buzotuma batongera kwikorana bonyene. Ahubwo ko buzofasha imigwi yose yo mu kibano harimwo n’urwaruka gutorera hamwe inyishu z’ibibazo vyibonekeza mu kibano.

Na yo François Ntwari, umukuru w’isengero w’ isengero « Pentecôte » ya Ruyogoro, avuga ko ubwo buryo bushasha buzotuma amasengero akorana n’amavuriro mu kwigisha ibijanye n’ubuzima ndoragitsina ku rwaruka, ico na co kikaba ari ikintu kitari kimenyerewe.

Mwomenya ko umugambi Menyumenyeshe, ufashwe mu mugongo n’ubuserukizi bw’ingoma y’Ubuhorande mu Burundi, ukaba ushirwa mu ngiro n’urunani rw’amashirahamwe : Cordaid, Care International, UNFPA na Rutgers. Mu Burundi, Cordaid ikaba irangurira uwo mugambi mu ntara 8 arizo :  Karusi, Cankuzo, Mwaro, Muramvya, Rutana, Bururi, Makamba na Rumonge.

Sabikanya kuri
Click to comment

Leave a Reply

Votre adresse e-mail ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur la façon dont les données de vos commentaires sont traitées.

To Top