{"id":8997,"date":"2026-07-28T19:46:08","date_gmt":"2026-07-28T17:46:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/?p=8997"},"modified":"2026-07-29T16:58:10","modified_gmt":"2026-07-29T14:58:10","slug":"marc-ngendahayo-uburimyi-burundi-millet-ngozi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/marc-ngendahayo-uburimyi-burundi-millet-ngozi\/","title":{"rendered":"Pr Marc Ngendahayo arahimiriza kurima mu Burundi igiterwa \u00ab\u00a0millet\u00a0\u00bb"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"743\" src=\"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Presentation-Le-Millet-Pr-Ngendahayo.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8998\" style=\"aspect-ratio:1.3459179330546027;width:698px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Presentation-Le-Millet-Pr-Ngendahayo.jpg 1000w, https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Presentation-Le-Millet-Pr-Ngendahayo-300x223.jpg 300w, https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Presentation-Le-Millet-Pr-Ngendahayo-768x571.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Kur&rsquo;uyu wa 23 Mukakaro 2026, mu gisagara ca Ngozi mu nyubakwa za hoteri BELAN niho haba ibirori vyo gushira ahabona ico gitabu canditswe n&rsquo;Umwigisha w&rsquo;amakaminuza Marc Ngendahayo, inyuma y&rsquo;ubushakashatsi yegeranije ku giterwa ca \u00ab\u00a0millet\u00a0\u00bb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Abari bitavye ibirori nibo boshinga intahe ingene nya giterwa co mu bwoko bw&rsquo;uburo, ari ngirakamaro mu nkono: imbuto zaco ziseye, zitanga ifu ivamwo umutsima, icapati, za \u00ab\u00a0g\u00e2teaux\u00a0\u00bb, ubuyi, imikate, n&rsquo;ibindi bishobora gutekwa nk&rsquo;umuceri&#8230; <br>Ashimangira nya gitabu cerekana ko igiterwa ca \u00ab\u00a0millet\u00a0\u00bb ari ikidasanzwe, Pr Marc Ngendahayo ati: <em>\u00ab\u00a0Hamwe cohurumbirwa mu Burundi, comara runini haba mu kurwanya inzara, ubukene, ihindagurika ry\u2019ibihe, inkukura hamwe n&rsquo;ingaburo nziza kuri benshi.\u00a0\u00bb<\/em><br><br>Uyo mwanditsi, ni imvukira ya komine Marangara mu ntara ya kera ya Ngozi. Yavutse mu 1948, akaba afise imyaka irenga 50 nk&rsquo;umwigisha n&rsquo;umushakashatsi mu bisata vy&rsquo;uburimyi n&rsquo;ubworozi. <br>Asigura ko \u00ab\u00a0millet\u00a0\u00bb itazwi mu Burundi: n&rsquo;ikimenyamenya, nta zina ry&rsquo;ikirundi nya kinyantete kiraronka. N&rsquo;ubwo biri uko, mu bindi bihugu ho kirazwi, kuko kiri muri Afrika y&rsquo;uburengero haciye imyaka hafi 5.000, nayo mu Bushinwa canke mu Bugiriki kikaba cabonetseyo haciye imyaka 8.000.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"703\" src=\"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/COVER_Le-Millet_Pr-Marc-NGENDAHAYO_front.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8999\" style=\"aspect-ratio:0.7112533617834678;width:375px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/COVER_Le-Millet_Pr-Marc-NGENDAHAYO_front.jpg 500w, https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/COVER_Le-Millet_Pr-Marc-NGENDAHAYO_front-213x300.jpg 213w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>\u00ab\u00a0Cofasha ingo n&rsquo;igihugu\u00a0\u00bb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00ab\u00a0Millet\u00a0\u00bb kugira ishike hano mu Burundi, ngo yaje iva muri Tanzaniya, izanywe na D\u00e9o Guide Rurema akiri umushikiranganji w&rsquo;uburimyi. Niho Umukuru w\u2019Igihugu \u00c9variste Ndayishimiye yaca nawe ayirima i Gitega, Deo Guide Rurema akayirima mu Kayanza, nayo Domitien Ndihokubwayo yahoze ari Umushikiranganji ajejwe Ikigega ca Reta ayirimira i Ngozi. <\/p>\n\n\n\n<p>\u00ab\u00a0Millet\u00a0\u00bb ngo ntitinya rero kumera ahantu humye, kuko ifise imizi ishobora gushika ku metero zibiri umanuka mw&rsquo;isi. Muri ya fu iva mu ntete z&rsquo;ico giterwa, harimwo ingaburo zishobora kubera ngira kamaro abana n&rsquo;ingo mu gihugu. Vyongeye, ngo \u00ab\u00a0millet\u00a0\u00bb irabana neza n&rsquo;ibiharage, ivyema canke ubushaza mu ndimo zikurakuranwa, igakinga akanovera k&rsquo;isi. <\/p>\n\n\n\n<p>Pr Marc Ngendahayo akabona rero ko yogirira akamaro kanini Uburundi mu gihe yokwizwa hose, abenegihugu bayakayironka babifashijwemwo n&rsquo;intwaro n&rsquo;abasanzwe basahiriza mu gisata c&rsquo;uburimyi. <br><br>Ni mur&rsquo;iyo ntumbero nyene <a href=\"https:\/\/x.com\/TheGusoma\">indamurabitabu Gusoma<\/a> yasohoye ico gitabu ca Pr Marc Ngendahayo yashize mu mareresi bimwe mubikigize, kugira ngo ubumenyi kuri \u00ab\u00a0millet\u00a0\u00bb bushikire benshi, na cane cane abadashobora gusoma igitabu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ku bashaka kugura nya gitabu, kikaba kiri kuri Librairie Saint Paul ku mahera 30.000Fbu, canke kuri Amazon. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Mbega ifarine ivuye mu ntete za &quot;millet&quot; bayikoza iki?\" width=\"1000\" height=\"563\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/xLnJJcaAu7w?list=PLMAn3gys7KDU\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kur&rsquo;uyu wa 23 Mukakaro 2026, mu gisagara ca Ngozi mu nyubakwa za hoteri BELAN niho haba ibirori vyo gushira ahabona ico gitabu canditswe n&rsquo;Umwigisha w&rsquo;amakaminuza Marc Ngendahayo, inyuma y&rsquo;ubushakashatsi yegeranije ku giterwa ca \u00ab\u00a0millet\u00a0\u00bb Abari bitavye ibirori nibo boshinga intahe ingene nya giterwa co mu bwoko bw&rsquo;uburo, ari ngirakamaro mu nkono: imbuto zaco ziseye, zitanga [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8998,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[215],"tags":[238],"coauthors":[34],"class_list":["post-8997","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uburimyi","tag-inkurunkuru"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8997","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8997"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8997\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9007,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8997\/revisions\/9007"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8997"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=8997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}