{"id":6722,"date":"2021-12-22T16:54:46","date_gmt":"2021-12-22T15:54:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.jimbere.org\/amayagwa\/?p=6722"},"modified":"2022-01-04T09:23:59","modified_gmt":"2022-01-04T08:23:59","slug":"ivyo-tuzi-amategeko-agenga-amakoperative-burundi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/ivyo-tuzi-amategeko-agenga-amakoperative-burundi\/","title":{"rendered":"Ivyo tuzi ku mategeko agenga amakoperative"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Mu Burundi, amakoperative agengwa n\u2019itegeko nomero 1\/12 ryo ku wa 28 Ruheshi 2017. Iryo tegeko riratomora uko ashingwa, atunganywa riranategekanya n\u2019uturusho ahabwa, n\u2019ibindi vyinshi. Abanywanyi b\u2019amakoperative batari bake ntibazi neza ivy\u2019iryo tegeko ndetse hari n\u2019ivyo ritegekanya bitaraja mu ngiro. Tubirabire hamwe.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00abUwushaka kwinjira muri koperative abikora ku gushaka kwiwe. \u00bb Nubwo hari itegeko riyagenga ku rwego rw\u2019igihugu, amashirahamwe y\u2019amakoperative canke amakoperative mw\u2019ijambo rimwe, arategerezwa kwubahiriza ingingo indwi ngenderwako zisanzwe zemewe kw\u2019isi yose biciye mw\u2019ishirahamwe mpuzakungu rijejwe ivy\u2019amakoperative (\u00abAlliance Coop\u00e9rative Internationale\u00bb), iryo ryungane ritangura rikaba ariyo ngingo ya mbere itangurira izo ngingo.<\/p>\n\n\n\n<p>Koperative kandi itegerezwa kuba ishingiye ku gushigikirana. Indangurakintu y\u2019ijambo koperative nk\u2019uko tubisoma mw\u2019itegeko rigenga amakoperative irabitomora neza. Agace gato (ingingo ya 4) kayo karavuga yuko koperative aba ari umugwi w\u2019abantu bahurikiye hamwe bafise ihangiro ryo gushigikirana no gufashanya hagati yabo.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ikintu kimwe ntahara kugira dutahure koperative \u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Umurindi wo kuja mu makoperative warabaye munini cane guhera mu mwaka wa 2017. Mu mwaka wa 2019 ho vyarunyutse aho Reta yatanguje amakoperative yitiriwe \u00ab Sangwe \u00bb kuri buri mutumba wose mu Burundi: ubu haharurwa amakoperative Sangwe arenga 2.900.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu gihe ihimiriza ryo kwijukira ayo makoperative ryabaye igihugu kiriko kiritegura kuja mu matora yo mu mwaka wa 2020, bamwe n\u2019abandi ntibabona kumwe ivyo kuja muri ayo makoperative. Hari ababona ko kuja muri izo koperative bigenewe abari mu mugambwe uri ku butegetsi. Gutyo ugasanga kwinjira muri koperative ntibigifise ya nsiguro buri wese yategerezwa kubiha hisunzwe ya ndangurakintu y\u2019ijambo koperative.<\/p>\n\n\n\n<p>Hari n\u2019abafata ko amakoperative ari nk\u2019amashirahamwe y\u2019ubudandaji asanzwe aho abayajamwo bahuzwa n\u2019ukurondera inyungu y\u2019amafaranga gusa. Ahibambewe, koperative ishingiye kandi ku gufashanya kanatsinda, iryo tandukaniro riranagaragarira mw\u2019itegeko rigenga amakoperative. Igitandukanya koperative n\u2019shirahamwe (\u00abentreprise\u00bb), ni uko kuntu ishingiye ku gufashanya mu kibano. Ni na yo mpamvu amakoperative ategekanirijwe uburusho butandukanye.<\/p>\n\n\n\n<p>Nk\u2019akarorero, ingingo ya 89 y\u2019iryo tegeko iravuga Reta ibicishije ku kigo kijejwe guha intumbero no guteza imbere amakoperative \u00abANACOOP\u00bb ironsa amakoperative inyigisho zijanye n\u2019ubuhinga, intererano y\u2019uburyo canke ingurane ku nyungu ntoya. Kungingo nyene, Reta irashobora kwishingira amakoperative ashaka ingurane ndetse ikanayaronsa n\u2019ubundi bufasha butandukanye kugira ngo ashobore gutera imbere koko.<\/p>\n\n\n\n<p>Reta irahamagarirwa kandi n\u2019iryo tegeko gushiraho ikigega gishigikira amakoperative biciye muri ico kigo nyene \u00abANACOOP\u00bb (ingingo ya 90). N&rsquo;ayo amakoperative akorera mu bisata vy\u2019uburimyi, utugenegene (\u00abArt\u00bb), indero be n\u2019amagara y\u2019abantu, arategekanirijwe uturusho dutandukanye dushingiye ku guheberwa amakori, mu kiringo c\u2019imyaka itanu akivuka canke ku vya nkenerwa kugira arangure ibikorwa vyayo aba yinjije mu gihugu bivuye hanze.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hari intambwe zitarashikwako\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ishingwa ry\u2019ikigo \u00abANACOOP\u00bb mu mwaka wa 2019 ryabaye intambwe idasanzwe. Muri vyinshi ijejwe ico kigo kirafise, ubwa mbere na mbere, ihangiro ryo kuba umuhanuzi wa Reta mw\u2019itunganywa n\u2019ishirwa mu ngiro ry\u2019imigambi yayo mu gisata c\u2019amakoperative, gucungera ikurikizwa ry\u2019amategeko yose agenga amakoperative, itangwa ry\u2019uburusho bugenewe amakoperative, n\u2019ibindi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00abANACOOP\u00bb irahamagariwe kandi gushiraho urwego huriro rw\u2019amakoperative yose ubwayo (\u00abCadre national de concertation du mouvement coop\u00e9ratif \u00bb). Ariko urwo rwego gushika ubu rukaba rutarabaho. Richard Havyarimana wo muri FOPABU (\u00abForum des Producteurs du Burundi \u00bb), amenyesha ko bamaze gushikiriza Reta urwandiko rusaba ishirwaho ry\u2019urwo rwego kandi babandanya gukurikirana aho bigeze.<\/p>\n\n\n\n<p>Nkako kuba urwo rwego ataruhari, Havyarimana amenyesha ko zimwe mu ngaruka ziheza zikaba ari ukubura aho abanywanyi b\u2019amakoperative bahurira ngo bahanahane ivyiyumviro vyobateza imbere. Eka kuba urwo rwego rwojaho vyotuma bene kuja mu makoperative baronka aho bavugira ibibahanze ndetse rukanafasha guhimiriza imigwi mitomito hamwe n\u2019amashirahamwe kwijukira guhindura imigwi yabo ikaba amakoperative.<\/p>\n\n\n\n<p>Kugira yemerwe imbere y\u2019amatege ko, koperative iyo ari yo yose canke uranani rw\u2019amakoperative, itegerezwa kubanza kwiyandikisha mu kigo \u00ab ANACOOP \u00bb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-pale-cyan-blue-background-color has-background\">Koperative ni umugwi w\u2019abantu canke amashirahamwe, ushingiye ku kwiyunga, gushigikirana no gufashanya hagati y\u2019abawugize kandi baba bawinjiye ku gushaka kwabo kugira bafashanye gushika kw\u2019ihangiro rimwe muvy\u2019ubutunzi canke imibano biciye mu gushinga umugambi wo kwiteza imbere bakurikirana umwe wese ku ruhara rungana, bagasangira inyngu canke uruhombo ruvuyemwo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mu Burundi, amakoperative agengwa n\u2019itegeko nomero 1\/12 ryo ku wa 28 Ruheshi 2017. Iryo tegeko riratomora uko ashingwa, atunganywa riranategekanya n\u2019uturusho ahabwa, n\u2019ibindi vyinshi. Abanywanyi b\u2019amakoperative batari bake ntibazi neza ivy\u2019iryo tegeko ndetse hari n\u2019ivyo ritegekanya bitaraja mu ngiro. Tubirabire hamwe. \u00abUwushaka kwinjira muri koperative abikora ku gushaka kwiwe. \u00bb Nubwo hari itegeko riyagenga ku [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":38,"featured_media":6724,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[542],"tags":[527],"coauthors":[505],"class_list":["post-6722","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-twibukanye-amategeko","tag-amakoperative"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/38"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6722"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6725,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6722\/revisions\/6725"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6724"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6722"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=6722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}