{"id":4760,"date":"2020-02-27T20:45:49","date_gmt":"2020-02-27T19:45:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.jimbere.org\/amayagwa\/?p=4760"},"modified":"2020-02-27T20:46:11","modified_gmt":"2020-02-27T19:46:11","slug":"ibiterwa-muri-kahise-kuburundi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/ibiterwa-muri-kahise-kuburundi\/","title":{"rendered":"Ibiterwa muri kahise k\u2019Uburundi"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"640\" src=\"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Culture-de-sorgho-1024x640.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4911\" srcset=\"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Culture-de-sorgho-1024x640.jpg 1024w, https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Culture-de-sorgho-300x187.jpg 300w, https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Culture-de-sorgho-768x480.jpg 768w, https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Culture-de-sorgho-1536x960.jpg 1536w, https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Culture-de-sorgho.jpg 1820w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Amayagwa avuga ibijanye n\u2019 Uburundi bwa ba sokuru aha ikibanza kinini ubworozi bw\u2019inka ivyo bigatuma tutitwararika kumenya akamaro k\u2019uburimyi n\u2019ikibanza bufise mu kibano, ico uburimyi bwagereranya ku ntwaro ya cami n\u2019ico abakurambere babwiyumvirako.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Imbere yo kuvuga ku bijanye n\u2019ibiterwa vyakomotse muri Amerika,\nnk\u2019ibigori; ibijumbu n\u2019ibiharage, ivyo na vyo bikaba&nbsp; vyashitse mu Burundi nko hagati y\u2019impera\ny\u2019ikinjana ca 18 no mu ntango y\u2019ikinjana ca 19, reka tubanze tuvuge ibijanye\nn\u2019ibiterwa kama vyo muri Afirika. Ivyo na vyo ni: amasaka; uburo n\u2019ibihwanya.<\/p>\n\n\n\n<p>Amasaka ari mu bwoko butandukanye. Hari amasaka usanga atukura n\u2019ayandi\ny\u2019umweru. Amasaka n\u2019igiterwa kirinda amahindagurika y\u2019ibihe, canecane iyo ari\nigihe c\u2019uruzuba. Akarorero gato kerekana ko amasaka arinda uruzuba nuko\nubushakashatsi bwerekana yuko igihe hatera ikiza c\u2019inzara mu mwaka w\u20191928,\nibice 60% vy\u2019amasaka vy\u2019arokotse uruzuba rwari rugisibije ico gihe. Amasaka\nyarimwa mu kwezi kwa kigarama, agashwaburwa mu kwezi kwa mukakaro. Mu Burundi\nbw\u2019aho hambere, mu mpera z\u2019umwaka, mu kwezi kwa kigarama kw\u2019iki gihe, umwami\nn\u2019iwe yugurura ibirori vyo kubiba amasaka.<\/p>\n\n\n\n<p>Uburo na bwo nyene buri mu binyantete, bwaterwa mu kwezi kwa nyakanga bukageswa mu kwezi kwa ndamukiza. Ibihwanya vyo mu bwoko bw\u2019imyungu barabifungura, imihiti\u00a0 na yo yakorwamwo ibirende n\u2019ibisabo kandi vyaterwa impande y\u2019urugo.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-wordpress wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-jimbere\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"fuzpRv2Ivs\"><a href=\"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/ico-vyasigura-kurya-umwaka-ku-barundi\/\">Ico vyasigura \u00ab\u00a0kurya umwaka\u00a0\u00bb ku barundi<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"\u00ab\u00a0Ico vyasigura \u00ab\u00a0kurya umwaka\u00a0\u00bb ku barundi\u00a0\u00bb &#8212; Jimbere\" src=\"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/ico-vyasigura-kurya-umwaka-ku-barundi\/embed\/#?secret=YPRQUYxOOw#?secret=fuzpRv2Ivs\" data-secret=\"fuzpRv2Ivs\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Imigirwa y\u2019abarundi ifatiye ku mfungurwa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ivyo biterwa vy\u2019uburo, amasaka, ibihwanya, isogi hamwe n\u2019igitoke\nvyarakoreshwa cane mu migirwa y\u2019ukwambaza kiranga, mu migirwa yo kubandwa ( aho\ncazira kikaziririzwa kurya ibiharage), canke mu bijanye n\u2019imigirwa yari yemewe\ni bwami( nk\u2019aho bavuga ko umwami yavukana imbuto).<\/p>\n\n\n\n<p>Uburo n\u2019amasaka na vyo nyene vyarakoreshwa mu migirwa imwimwe yakorwa\nijanye&nbsp; n\u2019uburimyi. Uburo babujana\nkububiba mu murima babuvanze n\u2019umunyota wo mu ziko wavuye ku bisobanywa\nvy\u2019urugo vyacanywe muhira, amasaka na yo bayajana kuyabiba bayavanze n\u2019umunyota\nwo mu gicaniro c\u2019inka. Ababa bariko barabiba co kimwe n\u2019abariko barubaka\nbarasaba imana ngo ibarungikire inyamanza(inyoni y\u2019imana) nk\u2019ikimenyetso\ncerekana ko ivyo bariko barakora bihezagiye.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Imigani ishingiye ku biterwa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mu migani myinshi baca, berekana ko ubutsima ari yo ngaburo ibereye. Mu\ngihe c\u2019amapfa, imigani y\u2019abarundi ivuga ko abantu baca baja kurondera aho\nbokura uburo canke amasaka. nk\u2019akarorero,&nbsp;\nhari umugani baca w\u2019umugabo yahuye n\u2019urukwavu batazira \u00abrwamaheke\u00bb, ico\ngihe inzara yari yateye ruca rumubwira ruti: <em>\u00abzana ico giseke\u00bb.<\/em> Hanyuma\nrushiramwo umurizo ruramukungutira urubere mu kanya isase igiseke kiba&nbsp; kiruzuye. Mu mitima y\u2019abarundi b\u2019aho hambere,\nahantu himbuka cane amasaka bavugako hatunze kandi ari heza kuba.<\/p>\n\n\n\n<p>Ariko mu tugani n\u2019ibisokozo, imico y\u2019abarundi ntivuga cane imigirwa\nn\u2019imigenzo y\u2019ibiterwa vya kera, ahubwo ishimangira ivyerekeye ibiterwa bishasha\nmbumbarugo vyazananye ahandi. Aho usanga hari ibintu bitari bike vyanditswe ku\ngiterwa kimwekimwe bica irya n\u2019ino uruhara rwaco mu gusahiriza mu vy\u2019ubutunzi\nmu miryango. Ivyanditswe ku buro bivugako ari igiterwa c\u2019ikinyantete gitangaje\ncane, gifise intete nyinshi, kandi ico giterwa nticigera gikura ngo gishikire\nikireho c\u2019umurimyi yagiteye, n\u2019umurimyi akaba atoshobora guharura intumba\n(intete) zikigize.&nbsp; <\/p>\n\n\n\n<p>Na yo amasaka, akwiragiye mu kibano, atsimbataza igikorwa, akarwanya\nubunebwe kandi akunga ubucuti mu bantu: <em>\u00abImvura uko igwa ku masaka, yerekana\nubucuti buri hagati mu bantu\u00bb.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ibihwanya ngo ni vyo mu muryango, ni nk\u2019umuvyeyi akurikiwe n\u2019abana biwe. Igiterwa c\u2019igiharage, n\u2019igiterwa c\u2019ikwije mu nsanganyangaburo uwo ari we wese adakwiye kwirengagiza. Ikigori cerekana ukurwira, canke ubutunzi. Kigereranywa n\u2019abavyeyi bahetse abana babo. Igitoke na co kigereranya ugutsimbatara, ugushikama kwa nyene itongo.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-wordpress wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-jimbere\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"wi9Lec9ff6\"><a href=\"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/gushushanya-ivyamwa-inyama-impapuro-amasashe-ingabirano-burundi\/\">Ashushanya inyama n\u2019ivyamwa bikozwe mu masashe n\u2019impapuro. Birasize ubwenge<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"\u00ab\u00a0Ashushanya inyama n\u2019ivyamwa bikozwe mu masashe n\u2019impapuro. Birasize ubwenge\u00a0\u00bb &#8212; Jimbere\" src=\"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/gushushanya-ivyamwa-inyama-impapuro-amasashe-ingabirano-burundi\/embed\/#?secret=g5qh87y4aZ#?secret=wi9Lec9ff6\" data-secret=\"wi9Lec9ff6\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Ubucuti buri hagati y\u2019imfungurwa n\u2019ibinyobwa mu Burundi bwa kera<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ibitandukanya ibiterwa vya kera n\u2019ivy\u2019ubu nta bwo bifatiye gusa ku\nvyiyumviro&nbsp; bijanye n\u2019ubutunzi, biravana\nkandi n\u2019imigirwa ifatiye ku gufungura n\u2019ingene bikoreshwa mu miryango. Ibiterwa\nbikomoka muri Amerika: ibiharage, ibigori, ibijumbu vyarinjijwe mu bifungurwa\nvy\u2019abarundi, ariko impeke zikaba zagiye zirakoreshwa mu kwenga inzoga, ni\nukuvuga ko impeke zivamwo inzoga&nbsp; ihuza\nabantu bo mu kibano bose gusumba uko zifungurwa mu muryango. Inzoga ikaba rero\nihuza canecane abagabo gusumba abagore, yunga ubucuti mu babanyi, ubwumvikane\ncanke imigenderanire, inzoga irakora no mu bijanye n\u2019intwaro.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu kinjana ca 19 ingo nyinshi zari zibeshejweho n\u2019ibiharage vyarimwa\nkandi bigatekwa n\u2019abagore, ariko ikirimba c\u2019abatware canke c\u2019Umwami caguma\ngikikijwe n\u2019umurima w\u2019amasaka. Cari igiterwa cerekana ukurwira n\u2019ubushobozi.\nIkoreshwa ry\u2019amasaka ryagiye kugabanuka kuva mu gihe c\u2019ubukoroni, aho\nhahindurwa ibijanye n\u2019uburimyi bashaka ko ibiharage n\u2019ibitoke ari vyo vyoshirwa\nimbere, ivyo bikaba bifatiye ku mahinduka yabaye mu vy\u2019intwaro, imibano\nn\u2019akarangamutima.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Amayagwa avuga ibijanye n\u2019 Uburundi bwa ba sokuru aha ikibanza kinini ubworozi bw\u2019inka ivyo bigatuma tutitwararika kumenya akamaro k\u2019uburimyi n\u2019ikibanza bufise mu kibano, ico uburimyi bwagereranya ku ntwaro ya cami n\u2019ico abakurambere babwiyumvirako. Imbere yo kuvuga ku bijanye n\u2019ibiterwa vyakomotse muri Amerika, nk\u2019ibigori; ibijumbu n\u2019ibiharage, ivyo na vyo bikaba&nbsp; vyashitse mu Burundi nko hagati y\u2019impera [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":4911,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[206,215],"tags":[],"coauthors":[45],"class_list":["post-4760","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akahise","category-uburimyi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4760"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4913,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4760\/revisions\/4913"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4911"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4760"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=4760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}