{"id":3336,"date":"2019-06-20T10:43:33","date_gmt":"2019-06-20T08:43:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.jimbere.org\/amayagwa\/?p=3336"},"modified":"2023-06-19T11:49:33","modified_gmt":"2023-06-19T09:49:33","slug":"burundi-amategeko-ku-bijanye-nuguhuza-ibitsina-mu-mashure-abivugako-ki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/burundi-amategeko-ku-bijanye-nuguhuza-ibitsina-mu-mashure-abivugako-ki\/","title":{"rendered":"Amategeko ku bijanye n&rsquo;uguhuza ibitsina mu mashure abivugako ki?"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Ubutegetsi bugwanya gute iyo ngeso mbi ititura akanovera k\u2019inyigisho ndetse kagatosekaza imico n\u2019imibano muri rusangi? Edouard Minani, umuhinga mu mategeko akaba n\u2019umuhanuzi mu bushikiranganji bw\u2019Ubutungane , akaba ajejwe n\u2019ugutunganya poritike ngenderwako yo mu kiringo ca 2016-2020.<\/strong> <\/em><\/p>\n<p><em>Haraheze imyaka itari mike na canecane kuva hadutse <\/em><em>intambara yo mu 1993, haravugwa abanyeshure baryamana n\u2019abigisha kugira ngo baronke amanota <\/em><em>meza.<\/em><\/p>\n<p><strong> Hoba hariho itegeko ritomoye rigenga imigenderanire hagati y\u2019umwigisha n\u2019umunyeshure? <\/strong><\/p>\n<p>Mu gihugu gifise kahise karanzwe n\u2019amabi nk\u2019iki cacu, ibijanye n\u2019ubushurashuzi usanga birenze. Ababigira ubasanga mu bisata vyose, gushika no mu bajejwe gukingira no guteza ibere agateka k\u2019umukenyezi,\u2028na canecane abajejwe kurera. Mu bijanye n\u2019indero, hari itegeko rigenga inyigisho riravuga neza imigenderanire hagati y\u2019umwigisha n\u2019umunyeshure. Ibijanye\u2028 rero no \u201ckwideribera\u201d vyovyo bihanwa n\u2019itegeko mpanavyaha ryo mu 2009 (Itegeko n\u00b01\/05 ryo ku wa 22 Ndamukiza 2009), hamwe rero n\u2019itegeko n\u00b01\/13 ryo ku wa 22 Nyakanga 2016 ririnda rikongera rigakingira abashurashujwe canke bakorewe amabi afatiye ku gitsina.<\/p>\n<p><em>Mu bushikiranganji bw\u2019indero bavuga ko umwigisha agengwa n\u2019amategeko agenga abakozi n\u2019akazi nk\u2019abandi bakozi bose.<\/em><\/p>\n<p><strong> Kubera iki ata mategeko abagenga asanzwe ahari mu gihe tubona turi mu bihe bidasanzwe mu mashure yo mu Burundi (imico yaratitutse, ubukene, indero yo ku ziko idashemeye&#8230;)? <\/strong><\/p>\n<p>Itegeko rigenga abakozi ni itegeko ryerekana ko Reta ari umukoresha, umukozi wa Reta na we ari uwuhembwa \u2028na yo. Rigarukira gusa ku bijanye n\u2019ico umwe wese yiyemeza ku bijanye n\u2019umurimo ajejwe n\u2019impera abwirizwa kuronka. Mu gihe umukoreshwa akoze amakosa mu kazi, arakurikiranwa n\u2019amategeko n\u2019ubutungane. Aho rero ni ukumenya neza ko iyo bigaragaye ko umwigisha yatanze amanota abanje kuryamana n\u2019umwigeme, arahanwa cane n\u2019itegeko ridasanzwe rigenga amabi afatiye ku gitsina .<\/p>\n<p><em><strong>Nk\u2019umunyeshure w\u2019imyaka 20 yiga mu w\u2019icumi na kabiri atwajwe inda n\u2019umwigisha wiwe, biragaragara ko uwo mwana aca yirukanwa. Itegeko rihana uwo mwigisha iyo amenyekanye ni irihe? Ahanishwa iki?<\/strong> <\/em><\/p>\n<p>Uwo mwigisha arakurikiranwa kuko aba yashurashuje uwo ajejwe. Itegeko\u2028 rica rimukurikirana kuko yakoresheje ububasha afise ku munyeshure. Hari itegeko rihana bene ivyo rero iyo umuntu akoresheje ubwo bubasha haba ku bijanye no gutanga amafaranga canke kuduzwa amapete mu kazi. Itegeko rihana amabi afatiye ku gitsina, mu ngingo yaryo ya 35 rivuga riti: \u201c Umuntu wese yagirijwe kugira imibonano mpuzabitsina n\u2019uwo ajejwe ahanishwa umunyororo w\u2019imyaka iva kuri itanu gushika kw\u2019icumi. Igihano kiraduzwa kuva ku myaka 15 gushika kuri 30 iyo uwabigiriwe atarashika mu bigero canke ari umunyeshure.\u201d<br \/>\nItegeko rero riratomora ko ico caha kiri mu bitababarirwa na gato. Ni ukuvuga ko n\u2019Umukuru w\u2019igihugu adashobora gutanga ikigongwe ku caha nk\u2019ico.<\/p>\n<p><em><strong>Hari aho mwoba mumaze kuronka ibirego vy\u2019umwigisha w\u2019igitsina gore yaryamanye n\u2019umunyeshure?<\/strong> <\/em><\/p>\n<p>Oya nta vyo ndumva jewe. Mugabo abahinga baravuga ko hama hariho ako kabi mugabo katibonekeza. Usanga biriho mugabo binyegeye ku buryo mu biharuro ubutungane bufise ivyo bitarimwo. Ibuka nawe abo bita \u201cabapfubuzi\u201d vyaragwanijwe cane mbere bisa n\u2019ivyatujijwe n\u2019igiporisi kijejwe gukingira imico. Abagore bakuze bahora baza ku mashure bakigira abavyeyi b\u2019abahungu bakabajana. Ivyo vyatumye haba igiporisi kibituza. Sinzi ko hoba hakiri udusigarira.<\/p>\n<p><em><strong>Muri rusangi muvyifatamwo gute kugira ngo murandurane n\u2019imizi ingeso mbi nko \u201ckwideribera?\u201d<\/strong> <\/em><\/p>\n<p>Iyo ingeso yadutse, tugasanga nta mategeko ayihana, ubutungane buca bushiraho amategeko abigenga. Abahinga mu mategeko barashobora kubona ko hari ingeso ishobora kwaduka, bagaca batangiriza bagashiraho amategeko abihana. Mu buhinga bwacu, itegeko ryose rihana ingeso riba rifise amahangiro abiri: Gukinga (kugira ngo duce inguvu ababigira ntibasubire) no guhana (kugira ngo uwabikoze yishure akabi yakoze twisunze amategeko mpanavyaha.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ubutegetsi bugwanya gute iyo ngeso mbi ititura akanovera k\u2019inyigisho ndetse kagatosekaza imico n\u2019imibano muri rusangi? Edouard Minani, umuhinga mu mategeko akaba n\u2019umuhanuzi mu bushikiranganji bw\u2019Ubutungane , akaba ajejwe n\u2019ugutunganya poritike ngenderwako yo mu kiringo ca 2016-2020. Haraheze imyaka itari mike na canecane kuva hadutse intambara yo mu 1993, haravugwa abanyeshure baryamana n\u2019abigisha kugira ngo baronke [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3337,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[205],"tags":[],"coauthors":[34],"class_list":["post-3336","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-indero"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3336"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3341,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3336\/revisions\/3341"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3336"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jimberemag.org\/amayagwa\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=3336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}